English
Uitgelezen zwaan
ONDER ECOLOGEN
Een student van afdeling dierecologie vertelt over kleine zwaan 131E, die dankzij een halsband van dag tot dag gevolgd kan worden.
Bij het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) in Wageningen werken natuurlijk heel veel blije biologen. Want wie wil er nou niet deel zijn van ecologisch toponderzoek in een bijzonder duurzaam gebouw? Maar soms zijn er biologen die nog blijer zijn dan anderen. Deze week werd bijvoorbeeld Rascha Nuijten, student bij de afdeling Dierecologie van het NIOO, heel blij van een uitgelezen zwaan.
Zwanen en Bluetooth
Rascha: “Afgelopen dinsdag hoorden we dat kleine zwaan 131E, waarbij we december 2010 een halsband met zender hebben omgedaan, gezien was bij een dorpje in Noord-Duitsland. In die zender zit een datalogger, die elke 3 uur vastlegt waar de zwaan is, plus hoogte en temperatuur. Drie keer op een dag kun je die data uitlezen via Bluetooth, om 11.30u, 13.30u en 15.30u; dan zendt de halsband vijf minutenlang alle opgeslagen informatie uit. Dan moet je zorgen dat je binnen een straal van 300 meter van de vogel zit met je ontvanger. Dat lukt lang niet altijd. Vorige maand terug waren we helemaal voor niets naar Noord-Duitsland gereden. Geen zwaan te bekennen.
Vogelkijkterreinwagen
Sommige vogels kom je regelmatig tegen, maar van deze vogel was de halsband nog nooit uitgelezen, dus we waren ontzettend benieuwd waar ze allemaal geweest was in ruim een jaar. Een Duitse vogelaar had de zwaan al een paar keer eerder gemeld en nu weer, dus besloten we dinsdagavond de gok te wagen, een auto te regelen, en woensdagochtend om 4 uur op pad te gaan. Tegen 11 uur waren we ter plekke, waar de vogelaar ons al stond op te wachten. Hij heeft een prachtige vogelkijkterreinwagen, waar we in mee mochten rijden. Met ons NIOO-wagentje komen we niet zo ver in de blubber. En ja hoor, daar was ze! Op een akker, met haar halsband om, met duidelijk 131E erop.
Van Engeland naar Nova Zembla
Om 11.30u stonden we klaar met onze ontvanger, en het lukte: we zagen de data binnenrollen. We hebben juichend naar het instituut gebeld! Terug op het NIOO kwam de volgende kick. Via een script in het software programma R, krijg je een prachtige kaart in Google Earth waarop je alle verplaatsingen kunt zien. Elke 3 uur een vogelvormig stipje, verbonden met groene lijntjes. Zo konden we zien dat ze op 10 december 2010 haar halsband heeft gekregen, en toen al snel naar Engeland is gevlogen, niet zo gek met die strenge winter van vorig jaar. Vervolgens is ze 25 februari 2011 uit Engeland vertrokken, heeft een half dagje bij Texel rondgehangen, en is toen langs de kust doorgevlogen om op 25 mei aan te komen op Nova Zembla. Daar heeft ze gebroed, en is ze 18 september weer vertrokken. Op 10 november is ze aangekomen in Noord-Duitsland, in de buurt van waar we haar nu hebben gezien. Door die warme winter is ze daar dus gewoon blijven hangen. Misschien, als het kouder wordt, komt ze deze kant nog wel op.
Opvetten of wachten op dooi?
Met de informatie van deze en een heleboel andere vogels hoop ik erachter te komen waarom zwanen er op de heenweg naar Nova Zembla drie maanden over doen, en op de terugweg maar anderhalve maand. Moeten ze heen onderweg veel eten om op te vetten voor het broeden? Of kunnen ze eenvoudigweg niet sneller verder omdat er nog ijs ligt? Wie weet kan ik daar binnenkort meer over zeggen. Met dank aan 131E.”
26 januari 2012